แนวทางการจัดการเรียนรู้แบบศูนย์การเรียน(2)

องค์ประกอบของศูนย์การเรียน

         อาภรณ์ ใจเที่ยง (2540 อ้างถึงใน อรนุช ลิมตศิริ 2546: 180-182) เสนอแนะว่าในศูนย์การเรียนควรมีองค์ประกอบสำคัญ 4 ประการ คือ

1)      บทบาทของผู้เรียน

(1)      ทำความเข้าใจเกี่ยวกับวิธีเรียนแบบศูนย์การเรียน

(2)      พัฒนาการเรียนรู้ด้วยตนเอง โดยปฏิบัติกิจกรรมต่าง ๆ ตามคำสั่งที่ระบุไว้ในศูนย์การเรียนแต่ละศูนย์ให้ครบทุกศูนย์

(3)      เรียนรู้ที่จะทำงานร่วมกับผู้อื่นโดยปฏิบัติตนเป็นผู้นำหรือผู้ตามที่ดี

(4)      พัฒนาทักษะการประเมินตนเอง และบันทึกความก้าวหน้าของตนเอง

2)      บทบาทของผู้สอน

(1)      วางแผนและเตรียมชุดการสอน รวมทั้งอุปกรณ์อื่น ๆ

(2)      สังเกต ให้ความช่วยเหลือ และแก้ไขพฤติกรรมที่ไม่ถูกต้องขณะผู้เรียนทำงานร่วมกัน

(3)      บันทึกพัฒนาการของผู้เรียนแต่ละคน โดยอาจบันทึกเกี่ยวกับความเข้าใจในเนื้อหาสาระ ความสามารถในการปฏิบัติตามคำสั่งที่กำหนดไว้ การทำงานเสร็จด้วยตนเอง การทำงานร่วมกับคนอื่น การเป็นผู้นำที่ดี และความเป็นระเบียบในการทำงาน

(4)      อธิบายเพิ่มเติม ตลอดจนเป็นผู้นำเข้าสู่บทเรียนและสรุปบทเรียนด้วย

(5)      เตรียมกิจกรรม และสื่อการเรียนการสอนเพิ่มเติม เพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนไป และเพื่อให้บทเรียนมีคุณค่ายิ่งขึ้น

ข้อควรคำนึงสำหรับผู้สอน

                   ในการสอนแบบศูนย์การเรียนนั้น ครูต้องเปลี่ยนแปลงทัศนคติให้เหมาะสม เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ด้วยตนเองมากขึ้น ทัศนคติที่ครูควรเปลี่ยนแปลงและข้อควรคำนึง ได้แก่
                   (1) ส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ด้วยตนเองมากที่สุด พยายามลดบทบาทจากผู้บอกมาเป็นผู้ถาม และคอยดูแลช่วยเหลือ
                   (2) เป็นผู้มีใจกว้างและให้คำชมผู้เรียนที่ทำดีหรือประสบความสำเร็จแม้เพียงเล็กน้อย
                   (3) ส่งเสริมให้ผู้เรียนเรียนรู้ด้วยการเคลื่อนไหวในขณะประกอบกิจกรรม
                   (4)สนับสนุนให้ผู้เรียนใช้เครื่องมืออุปกรณ์ เช่น เทปบันทึกเสียงด้วยตนเอง
                   (5) คอยช่วยเหลือผู้เรียนให้เรียนตามความสามารถของตน
             3)      ชุดการสอนสำหรับศูนย์การเรียน
                    “ชุดการสอน” เป็นเครื่องมือที่สำคัญสำหรับการสอนแบบศูนย์การเรียน ที่นำเสนอเนื้อหาสาระในรูปของสื่อประสม ในแต่ละวิชาอาจมีชุดการสอนประมาณ 16-20 ชุดการสอน ทั้งนี้ขึ้นกับจำนวนหน่วยการสอนที่เรากำหนดไว้ โดยให้มีชุดการสอน 1 ชุดต่อหน่วยการสอน 1 หน่วย ชุดการสอนแต่ละชุดจะประกอบด้วย 1) คู่มือครู 2) แบบฝึกปฏิบัติสำหรับผู้เรียน 3) สื่อสำหรับศูนย์กิจกรรมรวมทั้งกิจกรรมสำรอง และ 4) แบบทดสอบสำหรับการประเมินผล (ชัยยศ พรหมวงศ์ 2538 อ้างถึงใน อรนุช ลิมตศิริ 2546: 181)
                         (1)  คู่มือครู คู่มือครูช่วยให้ครูใช้ชุดการสอนในห้องเรียนแบบศูนย์การเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่วนประกอบของคู่มือครู ได้แก่

4 คำชี้แจงสำหรับครู

4 สิ่งที่ครูต้องเตรียม

4 บทบาทของผู้เรียน

4 การจัดชั้นเรียนพร้อมแผนผัง

4 แผนการสอน

4 เนื้อหาสาระประจำศูนย์ต่าง ๆ

4 การประเมินผล (แบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน)

                          (2)  แบบฝึกปฏิบัติ (Workbook) แบบฝึกปฏิบัติเป็นคู่มือผู้เรียนที่ใช้ประกอบกิจกรรมการเรียน บันทึกคำอธิบายของครู และทำงานหรือทำแบบฝึกหัดตามที่ครูมอบหมายไว้ในบัตรกิจกรรม

                          (3)  สื่อสำหรับศูนย์กิจกรรม เป็นการเสนอเนื้อหาในรูปของสื่อประสม เช่น บัตรคำสั่ง บัตรเนื้อหา บัตรกิจกรรม บัตรคำถาม หรือบัตรนำอภิปราย และบัตรเฉลย รวมทั้งภาพชุด แบบเรียน บัตรคำ    บัตรภาพ เกมต่าง ๆ สไลด์ หนังสือ เป็นต้น

                          (4)  แบบทดสอบสำหรับการประเมินผล เป็นแบบสอบอิงเกณฑ์ที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรมจำนวน 5-10 ข้อ ซึ่งครูจะใช้เป็นแบบสอบก่อนและหลังการเรียน โดยมีกระดาษคำตอบเตรียมไว้ต่างหาก

                     ขั้นตอนการสร้างชุดการสอน

                          (1)      เลือกเรื่องที่จะสอน แล้วแบ่งเป็นหัวเรื่องย่อย 4-6 เรื่อง

                          (2)      กำหนดความคิดรวบยอดของแต่ละเรื่อง

                          (3)      กำหนดจุดมุ่งหมายเชิงพฤติกรรม

                          (4)      กำหนดกิจกรรมการเรียนการสอน

                          (5)      เตรียมสื่อการสอน

                          (6)      เตรียมข้อสอบที่ใช้ทดสอบก่อนและหลังเรียน

4)   การจัดห้องเรียน
      การจัดห้องเรียน โดยแบ่งออกเป็นกลุ่มประมาณ 4-6 กลุ่ม ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับเนื้อหาที่แบ่งเป็นตอน ๆ ในแต่ละกลุ่มจะมีเนื้อหา กิจกรรมการเรียนการสอนและสื่อการเรียนการสอนที่ต่างกันออกไป ผู้เรียนจะผลัดกันเรียนรู้และทำกิจกรรมในแต่ละศูนย์จนครบ จะมีศูนย์สำรองสำหรับกลุ่มที่เรียนเร็วกว่ากลุ่มอื่น

                   

เอกสารอ้างอิง
อรนุช ลิมตศิริ. (2546). นวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการเรียนการสอน. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ:
      สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.